Niepłodność, czyli stan niemożności zajścia w ciążę, jest w naszym społeczeństwie stosunkowo powszechny. Warto przyjrzeć się temu pojęciu bliżej i wyjaśnić, na czym ono polega. Co więcej – dobrze też zestawić niepłodność z innym często używanym terminem, czyli bezpłodnością i tym, czym się one od siebie różnią.
Definicja niepłodności w kontekście medycznym
Definicja niepłodności jest stosunkowo prosta – oznacza ona niemożność zajścia w ciążę pomimo regularnych stosunków bez zabezpieczenia. Zazwyczaj stwierdza się ją w momencie, gdy próby te były bezowocne przez czas dłuższy niż rok. Niestety, ale stan ten jest stosunkowo powszechny w społeczeństwie i szacuje się, że występuje on nawet u 10 do 15% osób w wieku reprodukcyjnym.
Niepłodność może przybierać różne formy – bywa stała lub czasowa. Pod względem źródła problemu rozkłada się ona w następujący sposób: w 35% przypadków przyczyną leży po stronie kobiety, w kolejnych 35% odpowiedzialność ponosi mężczyzna, natomiast w pozostałych sytuacjach problem dotyczy obojga partnerów lub ma nieustalone pochodzenie. Warto zaznaczyć, że niepłodność może manifestować się także w postaci niemożności donoszenia ciąży do końca, co oznacza powtarzające się poronienia.
Możliwości terapeutyczne przy niemożności zajścia w ciążę
Jednym z często pojawiających się pytań jest to o możliwość leczenia stanów niepłodności. Czy jest ono możliwe? W większości przypadków tak, choć skuteczność jak i rodzaje terapii będą zależały od przyczyn, jakie doprowadziły do niemożności zajścia w ciążę.
Metod leczniczych jest wiele. Jedną z nich jest stymulowanie owulacji lub spermatogenezy poprzez leki hormonalne, inną jest zabieg chirurgiczny, w przypadku gdy układ rozrodczy kobiety lub mężczyzny wykazuje niedrożność. Do tego katalogu zalicza się także zapłodnienie pozaustrojowe, które powszechnie znane jest pod nazwą sztucznego zapłodnienia (metoda in vitro).
Wybór odpowiedniej terapii wymaga dokładnej diagnostyki i często obejmuje konsultacje z lekarzem specjalistą ginekologii lub andrologii, a także wykonanie szeregu badań laboratoryjnych oraz obrazowych.
Czynniki odpowiedzialne za brak możliwości poczęcia
Przyczyny niepłodności mogą być różne i wina może leżeć zarówno po stronie kobiety, jak i mężczyzny. W rzadkich przypadkach nie ma możliwości określenia powodów niemożności zajścia w ciążę, co określa się terminem niepłodności idiopatycznej.
Choroby systemowe wpływające na płodność
Czynników wpływających może być wiele, jak chociażby występujące choroby, w tym:
- schorzenia tarczycy (niedoczynność lub nadczynność)
- dysfunkcje nadnerczy
- choroby wątroby i nerek
- nadczynność przysadki mózgowej
- impotencja
- otyłość
Równie poważny wpływ mają używki, takie jak alkohol, papierosy czy narkotyki, które znacząco obniżają parametry płodności u obojga partnerów.
Specyficzne problemy u kobiet i mężczyzn
W przypadku kobiet wymienia się także choroby jajników (np. zespół policystycznych jajników), niedrożność jajowodów, schorzenia pochwy czy macicy (np. endometriozę, mięśniaki). U mężczyzn częstymi przyczynami problemów z płodnością są przypadłości związane z jądrami (np. żylaki powrózka nasiennego, wnętrostwo), zaburzenia jakości nasienia oraz choroby genetyczne wpływające na produkcję plemników.
Rozróżnienie między niepłodnością a bezpłodnością
Często niepłodność i bezpłodność traktuje się jako dwa pojęcia określające ten sam stan, czyli niemożności zajścia w ciąże. Jest to błędne myślenie i choć oba terminy traktują o podobnym problemie, różnice między nimi są dość znaczne.
Przede wszystkim niepłodność to stan, w którym możliwe jest podjęcie działań medycznych w celu doprowadzenia do zajścia w ciążę – co za tym idzie, szansa na posiadanie dziecka istnieje i może być realizowana przy pomocy różnych metod wspomagających rozród.
Bezpłodność odróżnia się tym, że jest ona cechą trwałą i całkowicie nieuleczalną. Oznacza to, że jeżeli lekarze stwierdzą bezpłodność, wówczas nie ma możliwości podjęcia żadnych zabiegów leczniczych, ponieważ na stan obecny medycyna i farmakologia nie znalazły na to lekarstwa. Przykładem bezpłodności może być brak macicy u kobiety po histerektomii lub całkowity brak produkcji plemników u mężczyzny z powodów genetycznych.
W większości przypadków niepłodność można wyleczyć lub przynajmniej znacząco zwiększyć szanse na poczęcie – przy bezpłodności takiej opcji nie ma, co czyni te dwa terminy fundamentalnie różnymi pod względem prognostycznym.
